de geschiedenis van tango in haarlemDe eerste keer dat een Argentijnse tango in Nederland te zien was, was in juli 1913 in het Kurhaus in Scheveningen. Bijna 78 jaar later, namelijk op 10 augustus 2001 werd El Compas opgericht in Haarlem. Deze verhalen gaan over de dynamiek en de ontwikkeling van de Argentijnse tango in Haarlem in de afgelopen 25 jaar.
deel 1 - pionierenEl Compas was niet de eerste die tango in Haarlem op de kaart zette. De tangopioniers waren René Oey & Gabriëlle Nederend. Zij gaven hun lessen vanaf september 1998 in de Eglantier. Na een jaar zijn zij verder gegaan in Amsterdam, waar zij nu al vele jaren succesvol zijn (Tango Talks) . Hun pionierswerk werd overgenomen door Jessica Bijvoet. Zij startte ook in de Eglantier, verhuisde vervolgens naar de FietzenFabriek aan het Spaarne en daarna naar de bovenste etage van restaurant XO op de Grote Markt. Uiteindelijk ging zij lessen en oefenavonden verzorgen in Hotel Die Raeckse en in het Stadscafé. Meerdere locaties werden onderdeel van de Haarlemse tangoscene.
Er werden dus wel lessen gegeven, maar er waren nog geen tangosalons (milongas) in Haarlem. De eerste salon werd georganiseerd op zaterdag 14 april 2001 op het NS-Station Haarlem onder de naam El Tren. In eerste instantie zou dit minimaal drie keer per jaar georganiseerd worden. Al snel werd dit maandelijks namelijk op de tweede zaterdag van de maand met DJ Jur Heijnen. Vanaf 17 juni 2001 startte een DEBUT-TANGOSALON in Die Raeckse. Hier konden beginnende dansers kennis maken met de salon-tango. Ook werden er in de zomermaanden wekelijks op de zaterdagen ZomerTango georganiseerd op het binnenplein achter het Provinciehuis aan het Houtplein. deel 2 - start el compasStichting El Compás werd op 10 augustus 2001 opgericht in Haarlem. Naast een bestuur was er ook een kring van muchacho's/vrijwilligers/donateurs die ieder Fl. 75 (€ 37,50) doneerden. De stichting wilde de tango voor een breed publiek toegankelijk maken door het organiseren van lessen, workshops, milongas en bijzondere evenementen. Dit betekende ook optredens van tango-orkesten. Er bleek animo voor te zijn. Op 1 november 2001 werd het eerste feestelijke Tango Café georganiseerd in het Stadscafé. Op 2 december volgde de eerste workshop gegeven door Rob & Inez. Op een Nieuwjaarssalon in Die Raeckse waren 93 betalende entrees! Tango leefde in Haarlem!
In de zomer van 2002 trad Sexteto Cayengue met Carel Kraaijenhof op in de Haarlemmerhout. Later dat jaar speelden zij ook in popcentrum Het Patronaat. Na de zomer werd er op meerdere locaties in Haarlem gedanst. In het Stadscafé, Hotel Die Raeckse en ook in de Wachtkamer van het NS-Station onder de naam; “El Tren”. Gemiddeld wisten 100 dansers de weg naar het station te vinden. Ook werden er workshops georganiseerd bij Haarlemse dansscholen (Dansschool de Vos en bij Castillo) waar ook optredens waren van verschillende tangoparen zoals Sergio & Gisela, Roberto & Iris en Rob & Inez. deel 3 - tango in beweging |
|
In 2005 werd door El Compas een vervolg gegeven aan El Tren; een maandelijks terugkerende salon op iedere tweede zaterdag van de maand in de Wachtkamer op het Station Haarlem. Daarnaast was er op elke vierde zondag van de maand de ‘Media Luz' in de Remonstrantse kerk. Hier werd les gegeven aan 26 paren, verdeeld over 3 groepen. Een jaar later liep het eigenlijk best goed, maar El Compas had een nieuwe impuls nodig. Daarom werd een vergadering georganiseerd in de Remonstrantse Kerk met alle actieve dansers en leden om nieuwe ideeën op te doen. Het is niet bekend of dat nieuwe plannen heeft opgeleverd.
In 2007 werd de datum van de tangosalons van El Tren Compas gewijzigd van de 2e zaterdag naar de 3e zondag van de maand. En dat is het nog steeds. Maar nu in Sociëteit Vereeniging aan de Zijlweg in Haarlem. Dit omdat in 2015 duidelijk werd dat de Wachtkamer op het Station Haarlem niet langer gebruikt kon worden als locatie voor een salon. Sociëteit Vereeniging heeft een prachtig gebouw uit begin 1900, de bloeitijd van de Argentijnse tango. Een ideale en inmiddels vertrouwde locatie voor de salons van El Compas. In oktober 2015 was hier de eerste salon met DJ El Fresco (Richard Frisart). deel 4 - nieuwe initiatievenNaast het organiseren van salons en het organiseren van tangolessen, werd door El Compas altijd gezocht naar nieuwe plannen en ideeën. Waar mogelijk sloten de bestuurders en vrijwilligers zich aan op nieuwe initiatieven. Of ze begonnen zelf iets nieuws. Zoals een benefietsalon in Verpleeghuis Overspaarne, georganiseerd door Roos Zwart. Of de Tangosalon bij Meijer aan Zee in Zandvoort, georganiseerd door Wim de Jong.
In 2009 startten voor het eerst de lessen in het Spaarnehuys met Thomas & Diana. Ook keerde El Tren terug naar het station en kwamen er nieuwe docenten naar Haarlem. Zo begonnen Charlotte & Laurent met YouTango in het Meterhuis en op maandag waren er lessen van zowel Yvonne Meissner als Sirikit Ghoundiwal. Dit gaf nieuwe energie in de tangoscene. Eind december kwam er een verrassend tango-initiatief van Paul Versteeve. Hij lanceerde het idee voor Zango, een meerdaags festival in Haarlem met veel tango invloeden. Veel vrijwilligers van El Compás vonden dit een mooi initiatief en sloten zich aan bij de organisatie hiervan. Maar het bestuur van El Compas was hier eerst nog wel terughoudend in. Het eerste Zango Festival kwam er in september 2010. Vanaf 2011 ondersteunde ook het bestuur van El Compas dit festival dat in september 2013 een laatste editie kende. Daarna is er nog 3 jaar een vervolg op gekomen onder de naam; ‘ToDo Tango'. Dit werd geïnitieerd door Sandra van der Gouw en was ter promotie van de Haarlemse Tango in brede zin. El Compas had daar een bescheiden rol in. deel 5 - Happy monday beach tangoSinds 2011 organiseert Wim de Jong ( El Cabaceo) samen met El Compás een maandagavond salon van 4 juli tot en met 5 september bij Paviljoen Meijer aan Zee in Zandvoort. Dat bestaat in 2026 dus 15 jaar. Er werd een zeil gekocht waarop gedanst kon worden. Later werd dit vervangen door een mobiele klikbare dansvloer. In 2024 is deze vloer vervangen na een succesvolle crowdfundingsactie onder de bezoekers van de salon.
Vanaf 2022 organiseert El Compas deze salon in de openlucht in de maanden juli en augustus. Dit gebeurt met hulp van een groep vrijwilligers. De opkomst van de dansers is meestal erg goed, al is dit sterk afhankelijk van de weersomstandigheden. Zo moest in 2024 een keer binnen 15 minuten de hele buitenvloer naar binnen worden verhuisd vanwege hevige stortregen. deel 6 - las chicas, neo tango en live muziekOp 30 maart 2013 werd een nieuwe salon in Haarlem gestart door Las Chicas: Marianne van Duijkeren & Sonja Soeters.Iedere vierde zondag van de maand zou hun salon gaan draaien in die Raeckse. Ook was er het initiatief van Selmar Duijn om te starten met Neo Tango-salons. Onder andere in het oude pand van de rechtbank aan de Kruisstraat in Haarlem onder de titel Salon Mystic. Later verhuisde dit naar het Rosenstock Huessy Huis en een paar keer naar de ruimte boven café Studio.
Het aantal leerlingen bij El Compás liep terug en in het tweede kwartaal waren er nog slechts twee lesgroepen over. In 2015 zijn alle lessen gestopt. In 2016 trad een nieuw bestuur aan bij El Compas. Dit bestuur wilde vooral verbindingen leggen. Met tango en de stad, tussen dans en andere kunstvormen en met de dansers zelf. Er werd gestopt met het organiseren van dansles omdat dit te veel organisatie vroeg. Er werd meer focus gelegd op het organiseren van bijzondere evenementen op bijzondere locaties, op live muziek en op samenwerking met bestaande initiatieven. Live muziek is zeker ook een kenmerk van El Compas. Er zijn in al die jaren verschillende orkesten te gast geweest zoals onder andere Orquesta Tipica Fernéndez Fierra, Sexteto Malo Pinta, orkest Kay Sleking, Tango Orkest Amsterdam, Tangata, Los Picaros del Tango, Martin de Ruiter, Tango Trajectina, Tango de Mayo, Pannonica en Little Tango Orchestra. deel 7 - verbreding van de tangoSinds 2016 geldt vooral dat El Compas op meerdere plekken aanwezig is geweest. Voorbeelden daarvan zijn San Blas in Bloemendaal, Zang & Vriendschap, de Remonstrantse Kerk, het Stadsarchief, het Spaarne Summerfestival, Wijn en Ko, Mestiza, De Baan, Haarlemmerhout, Raecks Hotel, Bavo op de Grote Markt, Schuur etc. Er is ook veel energie gestoken in het verbinden van tango met andere kunstvormen in Haarlem en omstreken. Dit door naast de reguliere salons, tango te combineren met toneel, abstracte kunst, theater, tekeningen, film etc. Maar ook door deel te nemen aan de jaarlijkse editie van Gluren bij de Buren, waarbij tango gewoon in de huiskamers van Haarlemmers te horen en te zien was.
Tot slot was er ook aandacht voor Neo tango. Er is in de afgelopen jaren minimaal 1 keer per jaar een neo tangosalon georganiseerd met verschillende DJ’s en op bijzondere plekken. En ook is de organisatie van Happy Monday Beach Tango overgedragen aan El Compas waardoor het nu verantwoordelijk is voor de organisatie van dit wekelijks evenement in Zandvoort aan Zee. Het gaat goed met El Compas. Elke maand weten de dansers de weg te vinden naar salons en evenementen die El Compas organiseert. Op naar de volgende 25 jaar. |